Η αποκατάσταση της φωνής σε άτομα με πάρεση / παράλυση των φωνητικών χορδών είναι μεγάλη πρόκληση και αποτελεί εξειδίκευση για την οποία έχω ιδιαίτερο ενδιαφέρον. 

Δυστυχώς, ο αριθμός των ασθενών  που βλέπω τα τελευταία χρόνια με αυτή τη διάγνωση όλο αυξάνεται. Στη χώρα μας, τα περισσότερα περιστατικά που βλέπω με παράλυση φωνητικών χορδών είναι συνέπεια ολικής θυρεοειδεκτομής. Σε ελάχιστες περιπτώσεις είναι αποτέλεσμα είτε χειρουργικών επεμβάσεων καρδιάς ή πνεύμονα, είτε ιογενούς ή ιδιοπαθούς αιτιολογίας. 

Πάρεση / παράλυση φωνητικών χορδών δημιουργείται από τραυματισμό ή πίεση στο παλίνδρομο λαρυγγικό νεύρο, το οποίο νευρώνει τους σημαντικότερους μύες υπεύθυνους για την παραγωγή φωνής.  Η βλάβη θεωρείται μόνιμη παράλυση μόνο μετά τους 18-24 μήνες από την αρχική βλάβη. Πριν τους 18 μήνες την ονομάζουμε “πάρεση”. Αυτό το πολύτιμο 18-μήνο είναι ο χρόνος κατά τον οποίο περιμένουμε με ελπίδες να ανακτήσει το παλίνδρομο λαρυγγικό νεύρο τη φυσιολογική του λειτουργία, έστω και μερικώς.

Δυστυχώς, δεν υπάρχουν δείκτες οι οποίοι να μπορούν να μας επιβεβαιώσουν με απόλυτη σιγουριά ποιοί θα είναι οι τυχεροί και το νεύρο τους θα αποκατασταθεί και ποιοί δεν θα είναι τόσο τυχεροί.  Για αυτό το λόγο, όσο δύσκολο και αν είναι, θα πρέπει με υπομονή να περιμένουμε να περάσουν 18-24 μήνες πριν μπορέσουμε να διαγνώσουμε με σιγουριά την μονιμότητα της βλάβης. Η παγκόσμια επιστημονική βιβλιογραφία επιβεβαιώνει πως οι 12-18 μήνες είναι ο ελάχιστος χρόνος που πρέπει να περιμένουμε πριν θεωρήσουμε το νεύρο παράλυτο.

Ο ρόλος της φωνοθεραπείας είναι σημαντικότατος, ίσως και κρίσιμος, είτε επανέλθει το νεύρο, είτε δεν επανέλθει.  Όσο πιό άμεση είναι η παρέμβαση με εξειδικευμένη φωνοθεραπεία, τόσο πιο εύκολος ο στόχος της βελτίωσης ή και απόλυτης αποκατάστασης της φωνής.

Η φωνοθεραπεία σε καμμία περίπτωση δεν θα θεραπεύσει το τραυματισμένο νεύρο. 

Η φωνοθεραπεία στοχεύει στη μερική ή ολοκληρωτική ανάκτηση της λειτουργικότητας της φωνής, ακόμα και στην περίπτωση που δεν επανέλθει το νεύρο.

Ο τρόπος με τον οποίο παράγουμε φωνή είναι σύνθετος και δεν εξαντλείται όταν έχουμε πάρεση του παλίνδρομου λαρυγγικού νεύρου. Ο λάρυγγας έχει πολλές δυνατότητες και μπορεί να εκπαιδευτεί στο να παράγει φωνή ενεργοποιώντας άλλα σημεία του λάρυγγα τα οποία δεν έχουν υποστεί τις συνέπειες της νευρολογικής αδυναμίας.  Δηλαδή, ακόμα και με παράλυτα τα νεύρα και ακινητοποιμένη τη μία ή και τις δύο χορδές, είναι εφικτό να ακούγεται η φωνή φυσιολογική, σαν να μην έχει πάθει τίποτα!

Ταυτόχρονα, γνωρίζουμε πως όσο ο λάρυγγας και ο φωνητικός μηχανισμός κάθεται σε μερική ή ολική ακινησία (επειδή ο ασθενής αισθάνεται πως δεν μπορεί να παράξει τη φωνή που είχε), αυτό δυσκολεύει την κατάσταση του ασθενούς ακόμα περισσότερο και δημιουργεί αυξανόμενα προβλήματα στο συνολικό συντονισμού του λαρυγγικού μηχανισμού. Έτσι, όταν έρχονται ασθενείς μετά από 1,2,4 χρόνια παράλυσης των φωνητικών χορδών, η αποκατάσταση είναι συγκριτικά πιό δύσκολη από την αποκατάσταση φωνής που είναι πρόσφατα διεγνωσμένη με πάρεση, καθώς ο ασθενής που έχει περάσει πολύς καιρός από την παράλυση έχει εγκατεστημένες αρνητικές συνήθειες, όπως να σφίγγεται ή να χαλαρώνει υπερβολικά όταν προσπαθεί να μιλήσει.  Η αναχαίτηση των αρνητικών συνηθειών είναι πιό δύσκολή από την εκπαίδευση του ασθενούς στο να αξιοποιήσει άλλα σημεία του φωνητικού μηχανισμού!

Στόχοι της εξειδικευμένης φωνοθεραπείας είναι:

 

Μονόπλευρη παράλυση 

 

 

 

 

 

 

Στόχος της φωνοθεραπευτικής παρέμβασης είναι η ανάκτηση της φυσιολογικής φωνής.


Αμφοτερόπλευρη παράλυση 

Η περίπτωση της αμφοτερόπλευρης παράλυσης είναι ιδιαίτερα δύσκολη, ως προς την αποκατάσταση της φωνής και της αναπνοής. Η πιο σημαντική δυσκολία είναι της αίσθησης ανεπαρκούς αναπνοής, ενώ ανάλογα με τη θέση ακινητοποίησης των χορδών, βάλλεται ταυτόχρονα και η ποιότητα της φωνής.

Η παγκόσμια βιβλιογραφία προσφέρει από καθόλου έως ελάχιστη καθοδήγηση ως προς τη δυνατότητα ενίσχυσης του ασθενούς από φωνοθεραπευτικές τεχνικές. Όμως, όταν άρχισαν ολοένα και περισσότερα περιστατικά αμφοτερόπλευρης παράλυσης να έρχονται για βοήθεια, αποφασίσαμε με την ομάδα μας πως είναι αδύνατον να διώχνουμε κόσμο χωρίς κάπως να προσπαθούμε να βοηθήσουμε με κάποιον τρόπο.  Τελικά, με πολύ υπομονή και επιμονή από τους ασθενείς μας, μάθαμε μαζί και βρήκαμε τρόπους να βοηθάμε!.

Στις περιπτώσεις αμφοτερόπλευρης παράλυσης θα περιμένουμε οπωσδήποτε 18-24 μήνες μέχρι να αποφασίσουμε αν χρειάζεται να προτείνουμε, σαν ομάδα, τι επιλογές μόνιμης αποκατάστασης του αεραγωγού έχει ο/η ασθενής. Στην περίπτωση που το νεύρο δεν έχει αποκατασταθεί ούτε μερικώς, η εξέλιξη της τεχνολογίας έχει αρχίσει να υπόσχεται νέες λύσεις. Στη Γερμανία εξελίσσεται (αλλά είναι ακόμα σε πειραματικό στάδιο) λαρυγγικός βηματοδότης ο οποίος θα δίνει ηλεκτρικό ερέθισμα στην μία φωνητική χορδή να ανοίγει για την εισπνοή και να κλείνει για την παραγωγή φωνής, καθιστώντας έτσι φυσιολογική την αναπνοή και τη φώνηση. Υπάρχει και η επιλογή διαφόρων ειδών χειρουργικών επεμβάσεων οι οποίες διασφαλίζουν αναπνευστική επάρκεια μεν, αλλά με τίμημα την κατά σημαντικό βαθμό μειωμένη ποιότητα της φωνής, η οποία χειροτερεύει αισθητά και δεν επανέρχεται ποτέ.

Ο ρόλος της φωνοθεραπείας είναι για να προσπαθήσουμε, όσο γίνεται, να βοηθήσουμε σε αυτή την πολύ δύσκολη περίοδο αναμονής των 18-24 μηνών.  Ακόμα και σε περιπτώσεις όπου ο ασθενής έρχεται μετά από χειρουργική διάνοιξη της γλωττίδας, μετά τους 24 μήνες (οπότε η ένταση της φωνής είναι συνήθως σε επίπεδα ηχηρού ψίθηρου και η ποιότητα της φωνής είναι “αναπνευστική”), ακόμα και τότε έχουμε περιπτώσεις ατόμων όπου είχαμε βελτίωση, έστω και μικρή, στην ένταση και την καθαρότητα της φωνής, καθώς και στην αναπνευστική αντοχή.

Στόχοι εξειδικευμένων φωνοθεραπέυτικων τεχνικών:

Οι πιθανότητες επιτυχούς βελτίωσης της φωνής εξαρτώνται από πλήθος ατομικών παραγόντων και, δυστυχώς, δεν έχουμε σαφή εικόνα για το ποιοί παράγοντες αποτελούν θετικά προγνωστικά στοιχεία. Στη δική μου εμπειρία, ο κάθε ασθενής αποτελεί μοναδική περίπτωση και με κάθε άνθρωπο που έχω να συνεργαστώ επικαλούμαι όλες μου τις τεχνικές και όλη μου την πολυετή κλινική εμπειρία και, σχεδόν πειραματικά, προσπαθώ να βρω με ποιά τεχνική θα μπορέσουμε να φέρουμε το καλύτερο αποτέλεσμα στο συντομότερο χρόνο. Έχουν υπάρξει περιπτώσεις με θεαματικά θετική εξέλιξη, ενώ σε άλλες περιπτώσεις δεν έχουμε μπορέσει να δούμε σημαντική βελτίωση στην ποιότητα της φωνής. 

Χρόνος λογοθεραπευτικής παρέμβασης
Ο αριθμός συνεδριών για την επίτευξη άνετης, λειτουργικής και παραγωγικής φωνής κυμαίνεται μεταξύ 5-20 συνεδριών, με συχνότητα 1-2 ωριαίες συνεδρίες/εβδομάδα, όταν ειναι εφικτό.